Gruźlica skóry

W okresie przedwojennym i tuż po wojnie gruźlica była ogromnym problemem i jej postać skórna była jedną z najczęstszych chorób skóry. Po wprowadzeniu profilaktyki przeciwprątkowej oraz udoskonaleniu schematu leczenia, zachorowalność na gruźlicę skóry znacznie spadła i prawie o niej zapomniano. Jednak obecnie zapadalność na tę oraz inne postacie gruźlicy znów ulega podwyższeniu, co można powiązać z rozprzestrzenieniem się zakażenia wirusem HIV, który powoduje spadek odporności organizmu.

Czynnikiem wywołującym gruźlicę jest prątek gruźlicy, nazywany też prątkiem kwasoopornym. Gruźlica w obrębie skóry ma z zasady łagodniejszy przebieg, niż choroba narządowa, co tłumaczy się gorszymi warunkami do rozwoju prątków w skórze. Zakażenie gruźlicą może mieć charakter zewnątrzpochodny i wtedy dotyczy tylko i wyłącznie skóry oraz wewnątrzpochodny, gdy skóra zostaje wtórnie zajęta przez prątki, których pierwotne ognisko znajduje się wewnątrz ustroju. W tej sytuacji zakażenie szerzy się drogą naczyń chłonnych lub krwionośnych lub przez błony śluzowe. Dosyć trudne jest odnalezienie prątków w skórze podczas badania histologicznego, ponieważ są one nieliczne. Stosuje się metody molekularne polegające na wyszukaniu materiału genetycznego prątków, co bezspornie potwierdza istnienie zakażenia.

Podział i postacie gruźlicy

Gruźlicę można podzielić na gruźlicę właściwą oraz na tuberkulidy. Gruźlica właściwa dzieli się danej na postacie: gruźlicę toczniową, zapalenie gruźlicze węzłów chłonnych, gruźlicę rozpływną, gruźlicę brodawkującą, gruźlicę wrzodziejącą.

Tuberkulidy

O tuberkulidzie mówimy wówczas, gdy mamy do czynienia w odczynem alergicznym na prątki gruźlicy lub ich składowe. Wyjątkowo rzadko udaje się wykryć materiał genetyczny prątków w zmianach chorobowych, jednak często pacjenci mają w wywiadzie przebycie lub kontakt z gruźlicą. Podejrzenie potwierdza też dobra odpowiedź na leczenie i ustąpienie zmian po podaniu leków przeciwprątkowych. Obecnie częstość zachorowania na tuberkulidy spada. Wszystkie odmiany tej choroby są teraz rzadkie.

Leczenie gruźlicy skóry

Leczenie skórnej postaci gruźlicy zależy od tego, czy współistnieje gruźlica narządowa, węzłowa lub układu kostnego. Zazwyczaj stosuje się leczenie skojarzone typowymi lekami przeciwprątkowymi - izoniazydem, rifampicyną i etambutolem. W przypadku, gdy stwierdza się obecność gruźlicy narządowej schemat leczenia ulega rozszerzeniu.

Okres leczenia zależy od typu gruźlicy. Gruźlicę toczniową, rozpływną i właściwą wrzodziejącą leczy się przez kilkanaście miesięcy. Natomiast w gruźlicy brodawkującej leczenie można odstawić po ustąpieniu zmian skórnych. Tuberkulidy leczy się również za pomocą schematu rozszerzonego. Stosuje się izoniazyd oraz rifampicynę. Leki podaje się również przez wiele miesięcy.

W przypadku rozpoznania rumienia stwardniałego lub tuberkulidu guzkowo-zgorzelinowego do typowego leczenia przeciwprątkowego dodaje się zazwyczaj uzupełniające leki naczyniowe. O wyleczeniu nie świadczy ustąpienie ognisk gruźliczych na skórze, ale brak ziarniny gruźliczej w badaniu histologicznym. Jeszcze pewniejszym badaniem jest metoda molekularna, która wykrywa materiał genetyczny ewentualnych przetrwałych prątków. Ujemny wynik tego badania potwierdza sukces wielomiesięcznej terapii farmakologicznej. Obserwacja po leczeniu osób, u których rozpoznano gruźlicę toczniową lub typ rozpływny jest prowadzona przez okres co najmniej dwóch. Jest to konieczne, by zapobiec nawrotom choroby i nie doprowadzić do wyhodowania prątków opornych na leczenie klasycznymi lekami przeciwprątkowymi.

Małgorzata Kowalska
  • Stefania Jabłońska Sławomir Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.

dermatologia24.pl » Gruźlice skóry » Gruźlica skóry