Leczenie łuszczycy

Leczenie łuszczycy można podzielić na dwa główne rodzaje - zewnętrzne i wewnętrzne. Łuszczycę niezbyt nasiloną leczy się zazwyczaj miejscowo oraz stosuje się naświetlania. W zmianach rozległych do terapii miejscowej i naświetlań dołącza się leki doustne. Natomiast w postaci uogólnionej - erytrodermii - podaje się duże dawki leków doustnych. Zaobserwowano, że podawanie dużych dawek penicyliny osobom, u których wysyp zmian skórnych po raz pierwszy pojawił się po infekcji górnych dróg oddechowych może doprowadzić do całkowitego wyleczenia choroby - bez nawrotów w przyszłości.

Leczenie zewnętrzne ma na celu złuszczenie łusek i zrogowaciałego naskórka oraz zahamowanie nadmiernej proliferacji naskórka. Stosuje się różne maści i płyny. Do złuszczania naskórka stosuje się zazwyczaj 5 - 10% kwas salicylowy, który bardzo dobrze zmiękcza zrogowaciałe zmiany skórne. Nie może być on jednak stosowany na dużych powierzchniach, gdyż po wchłonięciu do ustroju może powodować reakcję toksyczną. Pozostałe leki są stosowane w celu zahamowania nadmiernego namnażania się naskórka.

Dziegcie są lekami niezwykle skutecznymi, natomiast mają jedną dużą wadę. Mają bardzo intensywny zapach, który dla niektórych pacjentów jest absolutnie nieakceptowany. Stosowanie maści z dziegciem jest zatem kwestią indywidualną.

Cygnolina jest lekiem jeszcze skuteczniejszym, niż dziegcie. Jednak nie jest również pozbawiona wad. Często działa drażniąco na naskórek oraz silnie brudzi odzież. Zazwyczaj stosuje się ją w tak zwanej terapii minutowej - aplikuje się ją na dwie godziny a następnie zmywa.

Bardzo dobrze również na zmiany skórne działają sterydy. Jednak one również nie są pozbawione licznych działań ubocznych wynikających z ich działania ogólnego - nawet po podaniu miejscowym. Dlatego też sterydy stosuje się najczęściej w krótkiej, intensywnej terapii lub w terapii przerywanej i zawsze na ograniczoną powierzchnię. Leki te powinny być z wyjątkową ostrożnością stosowane u dzieci. Najczęściej podaje się flutikazon lub metylprednizolon.

Pochodne witaminy D3 również są dosyć często stosowane a ich działanie polega na hamowaniu proliferacji. Ponadto wpływa ona na mechanizmy immunologiczne, co zmniejsza nasilenie nawrotów choroby. Wykazują dużą skuteczność w połączeniu ze sterydami - są często stosowane w terapii wspomagającej. Najczęściej stosowane są preparaty kalcypotriolu lub takalcitolu. Powikłaniem terapii są najczęściej zaburzenia gospodarki wapniowej. Niekiedy też zdarzają się reakcje alergiczne i podrażnienia w obrębie skóry.

W leczeniu łuszczycy stosuje się - zwłaszcza w bardziej nasilonych postaciach choroby - pochodne witaminy A, czyli inaczej retinoidy. Leki te wykazują się bardzo dużą skuteczność, jednak są bardzo drażniące i nierzadko powodują silne reakcje z podrażnienia. Właściwości drażniące mogą być złagodzone przez jednoczesne podawane z maściami sterydowymi. Często również jest łączony z fototerapią. Retinoidy są lekami teratogennymi, co oznacza, że mogą a w zasadzie doprowadzają do uszkodzenia płodu i ciężkich wad wrodzonych lub poronienia. Dlatego też podczas stosowania retinoidów doustnych u kobiet w wieku rozrodczym konieczna jest doustna antykoncepcja przez cały czas trwania terapii oraz przez kolejne dwa lata - już po jej zakończeniu.

Kolejną grupą leków stosowanych w leczeniu łuszczycy są inhibitory kalcyneuryny. Do grupy tej należą dwa główne leki - takrolimus i pimekrolimus. Są wyjątkowo skuteczne w ściśle określonych lokalizacjach - na twarzy i na mosznie. Usuwają stan zapalny skóry, jednak nie leczą choroby jako takiej. Nie [powodują - w przeciwieństwie do maści sterydowych - zaników skóry. Ich jedyną wadą jest bardzo wysoka cena, więc niestety nie są dostępne dla każdego chorego, który ich potrzebuje.

Bardzo szeroko stosowanym zabiegiem w leczeniu zmian o etiologii łuszczycowej jest fototerapia. Fototerapia miejscowa odbywa się przy pomocy lampy SUP. Fototerapia naturalna polega na naświetlaniu zmian promieniami UVB. Jest uważana za bardzo skuteczny sposób walki ze zmianami skórnymi i może być łączona z innymi preparatami. Pod nazwą PUVA kryję się terapia skojarzona za pomocą psolarenów podawanych doustnie oraz lampy UVA. Metoda sprawdza się w leczeniu łuszczycy wysiewnej, w przypadku erytrodermii lub łuszczycy stawowej. Nie stosuje się jej natomiast w terapii łuszczycy krostkowej w aktywnym stadium. Psolareny są lekiem, który ma za zadanie uwrażliwienie skóry na działanie promieni UVA. Dlatego też powikłaniami terapii mogą być oparzenia, szybkie starzenie się skóry, wzrost ryzyka rozwoju niebarwnikowych nowotworów skóry - głównie pod postacią raka kolczysto komórkowego. Podczas cyklu PUVA chory musi szczelnie zasłaniać ciało i twarz przed promieniami słońca, co zwłaszcza w okresie letnim może być problematyczne. Terapia PUVA jest stosowana również w atopowym zapaleniu skóry, bielactwie oraz łysieniu plackowatym.

Wśród leków doustnych najpopularniejsze są retinoidy. Preparat - acitretyna, czyli neotigason - jest stosowany w łuszczycy krostkowej jako lek z wyboru. Znalazł również swoje zastosowanie w erytrodermii i łuszczycy stawowej. Retinoidy są też podawane razem z terapią PUVA, co nosi wówczas nazwę rePUVA. Połączenie takie jest niezwykle skuteczne i bardzo chętnie stosowane u wielu pacjentów. Do działań niepożądanych, poza wspomnianą już teratogennością, zalicza się zaburzenia lipidowe - wzrost poziomu cholesterolu.

W przypadku nasilonej łuszczycy podaje się choremu metotreksat. Jest to lek immunosupresyjny, czyli zmniejszający odporność. Jest lekiem z wyboru w leczeniu zmian stawowych w przebiegu łuszczycy. Do grupy leków immunosupresyjnych zalicza się również cyklosporyna, która zarezerwowana jest dla pacjentów z silnymi bólami stawów lub nasilonymi zmianami skórnymi, u których inne rodzaje terapii nie przyniosły rezultatu. Może powodować jednak uszkodzenie nerek i niebezpieczne zwyżki ciśnienia tętniczego.

Ostatnimi czasy do leczenia zmian łuszczycowych wprowadzono leki biologiczne, takie jak etanercept oraz przeciwciała monoklonalne, takie jak infliksimab czy adalizumab. Podaje się je podskórnie lub domięśniowo i wykazano, że hamują one proliferację limfocytów T, przez co zmniejszają stan zapalny i rozległość zmian chorobowych.

Terapia farmakologiczna w łuszczycy

Pacjentki ciężarne ze zdiagnozowaną łuszczycą najczęściej leczone są przy pomocy miejscowych sterydów małej lub średniej mocy lub też naświetlania promieniami UVB. U dzieci natomiast stosuje się zazwyczaj terapię miejscową maściami oraz naświetlania przy użyciu lampy UVB. Wykazano również, że połączenie retinoidów z terapią PUVA, czyli rePUVA przynosi bardzo dobre rezultaty. Zmiany na twarzy wymagają tez specjalnej troski, nie tylko ze względów estetycznych, ale też z uwagi na nieco inna budowę naskórka w tym miejscu. Najczęściej specjaliści ordynują naświetlania promieniami UVB a miejscowo takrolimus lub preparaty witaminy D3. Również leczenie skojarzone przynosi bardzo dobre skutki. Natomiast w przypadku wystąpienia zmian na owłosionej skórze głowy - co jak wiadomo jest bardzo częstą sytuacją - najskuteczniejsze okazały się maści sterydowe, preparaty z zawartością dziegciu oraz pochodne witaminy D3.

Małgorzata Kowalska
  • Stefania Jabłońska Sławomir Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.

dermatologia24.pl » Łuszczyca » Leczenie łuszczycy