Leki przeciwgrzybiczne

Leki przeciwgrzybiczne należą do trzech głównych grup - leki azolowe, aliloaminowe i polienowi. Wyróżnia się również grupę pozostałych leków, które nie wpisują się w żaden z tych trzech typów. Leki azolowe nazywane są inaczej lekami imidazolowymi i są stosowane głównie doustnie. Nowe preparaty imidazolowi mogą być stosowane również doustnie i wykazują najsilniejsze działanie przeciwgrzybiczne.

Ketokonazol stanowił istotny postęp w leczeniu grzybic - zarówno skóry jak i układowych. Lek uszkadza błonę komórkową grzybów - ma zatem działanie grzybobójcze, nie uszkadza natomiast komórek gospodarza. Istotne jest też działanie przeciwzapalne ketokonazolu, co przyspiesza wycofywanie się zmian. Wykorzystuje się go do leczenia zakażeń dermatofitami i drożdżakami. Leczenie trwa od dwóch tygodni w przypadku grzybicy skóry gładkiej do sześciu miesięcy w przypadku grzybicy paznokci. Ketokonazol znajduje się w wielu formach leków - w maściach, kremach, aerozolach, szamponach a nawet lakierach do paznokci, co ułatwia aplikację i przyspiesza proces leczenia. Lek może wywołać uszkodzenie wątroby, spadek popędu płciowego, wymioty, bóle głowy i biegunki. Rzadko do chodzi do powstania wysypki skórnej w wyniku nadwrażliwości na lek. Leku nie podaje się kobietom ciężarnym i karmiącym piersią.

Itrakonazol jest pochodną ketokonazolu. Wykazuje on bardzo silne działanie grzybobójcze przy jednoczesnym mniejszym działaniu toksycznym. Lek podaje się zazwyczaj doustnie. Itrakonazol ma szerokie zastosowanie w leczeniu grzybicy paznokci ze względu na długie utrzymywanie się wysokiego stężenia leku w tkankach z dużą zawartością keratyny, jaką są paznokcie. Lek podaje się również dzieciom w leczeniu grzybicy owłosionej skóry głowy i paznokci. Stosuje się wówczas tak zwaną terapię pulsową. Pulsy wysokiej dawki leku są powtarzane co około trzy tygodnie przez okres kilku miesięcy. Takie podawanie leku zmniejsza jego działania niepożądane. Lek znajduje również zastosowanie w leczeniu zakażeń drożdżakowych.

Flukonazol jest lekiem do stosowania doustnego i jest niezwykle skuteczny w leczeniu drożdżyc, o wiele bardziej skuteczny, niż ketokonazol. Flukonazol daje bardzo dobre wyniki w leczeniu kandydozy błon śluzowych jamy ustnej i pochwy. Lek ma również silne działanie w stosunku do dermatofitów. Znajduje zastosowanie w leczeniu grzybicy paznokci rąk i stóp.

Terbinafina jest głównym przedstawicielem leków z grupy leków aliloaminowych. Wykazuje grzybobójcze działanie w stosunku do dermatofitów oraz hamuje rozwój drożdżaków i pleśniowców. Terbinafina jest wskazana zwłaszcza w leczeniu grzybicy paznokci, gdyż wydatnie skraca czas leczenia oraz poprawia jego rezultaty. Lek natomiast nie działa w łupieżu pstrym i nie powinien być stosowany w tym schorzeniu. Terbinafina jest bezpieczna dla kobiet w ciąży i nie ma właściwości uszkadzających wątrobę. Wśród objawów ubocznych wymienić należy rzadkie dolegliwości żołądkowo - jelitowe oraz bóle głowy i niezwykle sporadyczne pokrzywki alergiczne.

Nystatyna jest stosowana w zakażeniach drożdżakowych, natomiast amfoterycyna B jest używana w grzybicach układowych. Oba te leki mają również zastosowanie miejscowe w maściach, kremach i zasypkach. Podobne działanie do nystatyny wykazuje natamycyna, która jest stosowana w postaci zawiesiny lub maści.

Gryzeofulwina ma działanie fungistatyczne, co oznacza, że nie zabija komórek grzybów, ale hamuje ich rozwój. Lek wbudowuje się w keratynę - budulec włosów, skóry i paznokci. Leczenie zakażeń dermatofitami jest dłuższe, niż w przypadku ketokonazolu. Specyfik nie działa na drożdżaki. Lek stosuje się od trzech tygodni w przypadku grzybicy skóry gładkiej po wiele miesięcy w leczeniu grzybicy paznokci. Lek niekiedy wywołuje nadwrażliwość na światło słoneczne. Może tez uszkadzać wątrobę.

Flucytozyna jest zastosowana w najcięższych przypadkach drożdżyc układowych. Jest bardzo toksyczna i może powodować groźną dla życia neutropenię. Niestety, obserwuje się szybkie powstawanie oporności na ten specyfik.

Małgorzata Kowalska
  • Stefania Jabłońska Sławomir Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.
  • Wojciech Kostowski Zbigniew Herman: Farmakologia.

dermatologia24.pl » Grzybice skóry » Leki przeciwgrzybiczne