Liszaj płaski

Liszaj płaski jest to przewlekła choroba skóry oraz niekiedy również błon śluzowych, której najbardziej typową cechą są wykwity grudkowe oraz świąd. Przyczyna choroby nie jest do końca poznana. Jednak wskazuje się na możliwy związek schorzenia z współistniejącymi chorobami autoimmunologicznymi lub podobnymi procesami toczącymi się w ustroju. Udowodniono również związek pomiędzy wystąpieniem objawów choroby a zakażeniem wirusem HBV lub HCV, wywołującym wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C. Natomiast rolę czynników wywołujących objawy chorobowe pełnią wstrząs psychiczny lub też różne leki, takie jak sole złota, środki przeciwmalaryczne, neuroleptyki lub też inne leki stosowane w psychiatrii. Wielu chorych wiąże początek choroby z jakimś przykrym i stresującym wydarzeniem w ich życiu.

Wykwitem pierwotnym w liszaju płaskim jest grudka. Wykwity są błyszczące i wieloboczne, o czerwonawym lub sino fiołkowym zabarwieniu. Na ich powierzchni widoczna jest charakterystyczna jest widoczna w dużym powiększeniu siateczka Wickhama (smugowate zbielenie na powierzchni zmiany). Niekiedy zmiany układają się linijnie - wtedy to mówimy o tak zwanym objawie Koebnera.

Objawy kliniczne wykazują sporą zmienność w zależności od czasu trwania i lokalizacji zmian. Ogniska ustępujące przybierają barwę brunatną. Nie pozostawiają one blizn ani przebarwień, natomiast w miejscu zajętym chorobowo pojawiają się zaniki skórne.

U połowy pacjentów dochodzi do zajęcia błon śluzowych jamy ustnej. Bywa nawet, że jest to jedyne umiejscowienie zmian chorobowych. Na błonach śluzowych jamy ustnej choroba objawia się jako linijne, drzewkowate lub obrączkowate zbielenie nabłonka, które pojawia się głównie na wewnętrznej powierzchni policzków wzdłuż linii zębów, czasem również na języku lub wargach.

Objawy w postaci bólu i pieczenia w obrębie zmian pojawiają się tylko, gdy mamy do czynienia z postacią nadżerkową. U około jednej czwartej pacjentów dochodzi do zajęcia błon śluzowych narządów płciowych. Zmiany w okolicach odbytu niekiedy dotkliwie swędzą. Do zajęcia błony śluzowej narządów płciowych dochodzi częściej u mężczyzn. Typowym objawem choroby są podłużne pobruzdowania paznokci, zanik lub spełzanie płytek paznokciowych. Objaw ten zwykle poprzedza lub towarzyszy zmianom skórnym, niezwykle rzadko występuje samodzielnie. Choroba trwa wiele miesięcy lub nawet lat. Objawem dodatkowym najbardziej dokuczliwym jest świąd, który niekiedy może być bardzo nasilony.

Liszaj płaski dzieli się kliniczne na odmiany. Odmiana przerosła, czyli brodawkująca charakteryzuje się występowaniem przyrosłych, hiperkeratotycznych ognisk choroby pojawiających się głównie na podudziach. W odmianie mieszkowej drobne grudki umiejscawiają się około mieszkowo - często w obrębie owłosionej skóry głowy, zawierają typowy hiperkeratotyczny czop i mogą powodować bliznowacenie. Odmiana zanikowa to typ liszaja o obrączkowatych zmianach, w których środkowej części pojawiają się przebarwienia lub zaniki bliznowate. Odmiana pęcherzowa ma dwa podtypy. W pierwszym pęcherze umiejscawiają się głównie na dłoniach i stopach i są wynikiem działania bodźców mechanicznych. Natomiast typ drugi objawia się występowaniem pęcherzy zarówno na skórze już zmienionej chorobowo jak i na makroskopowo zdrowej. Mogą również pojawić się na błonach śluzowych. Liszaj płaski zazwyczaj wymaga różnicowania z łuszczycą, pewną odmianą łupieżu, brodawkami zwykłymi lub z odmianami pęcherzycy.

W liszaju płaskim nie ma leczenia przyczynowego. Terapia skupia się na łagodzeniu zmian skórnych i zapobieganiu nadkażeniom bakteryjnym. W aktywnych zmianach skórnych zaleca się stosowanie sterydów doustnie przez kilka tygodni. W ciężkich postaciach choroby niekiedy dołącza się metotreksat. W odmianie pęcherzowej stosuje się sulfon. Istnieją pojedyncze doniesienia o skutecznym podawaniu izotretinoinę i cimetydyny. W leczeniu miejscowym zastosowanie znajdują maści steroidowe - stosowane na małych powierzchniach i pod opatrunkami. Na zmiany na błonach śluzowych dobrze działa maść z witaminą A. Niekiedy skuteczne są maści stosowane miejscowo zawierające leki immunosupresanty. Do leków immunosupresyjnych nierzadko dołącza się leki przeciwdrożdżakowe i przeciwbakteryjne.

dermatologia24.pl » Rumieniowe choroby skóry » Liszaj płaski