Oparzenia skóry

Oparzenia są to zmiany skórne wywołane działaniem wysokiej temperatury. Ich nasilenie i rozległość zależy od wielkości temperatury, czasu działania szkodliwego czynnika, ale też od tego, jaki materiał wydzielił nadmierne ciepło i czy doszło do bezpośredniego kontaktu. Zmiany na skórze, które określamy jako oparzenia są w rzeczywistości martwicą tkanek, która jest spowodowana niedokrwieniem i koagulacją białek organizmu.

Klasycznie oparzenia dzieli się na trzy stopnie zaawansowania.

Oparzenia pierwszego stopnia dotyczą wyłącznie naskórka, czyli najbardziej powierzchownej warstwy skóry. Są to w swej istocie zmiany rumieniowe, którym niekiedy towarzyszy obrzęk. Tego typu wykwity skórne znikają beż śladu zazwyczaj po kilku dniach. Niekiedy skóra może się łuszczyć, czego doskonałym przykładem jest poparzenie słoneczne, gdy skóra najpierw robi się czerwona i bolesna, by następnie zblednąć i w efekcie złuszczyć się powierzchniowo. Oparzenia pierwszego stopnia nie są groźne dla zdrowia, choć z pewnością są uciążliwe.

Oparzenia drugiego stopnia sięgają już nieco głębiej w skórę, niż oparzenia pierwszego stopnia. Dotyczą mianowicie naskórka i skóry właściwej. Na skórze - poza rumieniem i obrzękiem typowym dla oparzeń pierwszego stopnia - pojawiają się pęcherze wypełnione surowiczą treścią. Pęcherze są niestety dosyć bolesne i jeżeli dojdzie do przerwania pokrywy takiego wykwitu, powstałe w ten sposób nadżerki goją się nawet do kilku tygodni i często ulegają wtórnemu zakażeniu. Oparzenia drugiego stopnia są zazwyczaj skutkiem kontaktu z bardzo gorącą wodą lub w olejem - jest to typowy uraz kucharzy. Kontakt szkodliwego czynnika ze skórą jest zazwyczaj krótki.

Oparzenia trzeciego stopnia są najcięższą postacią oparzeń. Są to zmiany dotykające całej grubości skóry. Zmiany martwicze są zazwyczaj bardzo rozległe a powstałe ubytki w skórze goją się niezwykle wolno z pozostawieniem grubych, zniekształcających, pozaciąganych blizn. Niekiedy poparzeniu ulegają również kości i mięśnie w urażonej okolicy. Takie obrażenia nie są nigdy skutkiem kontaktu z wrzątkiem. Są to zazwyczaj efekty kontaktu - nawet bardzo krótkiego - z wybuchającymi gazami, rozpalonymi metalami czy ogniem jako takim. Do takich oparzeń dochodzi zwykle w wyniku katastrof drogowych czy górniczych lub wybuchów gazu w budynkach.

Oparzenia pierwszego i drugiego stopnia zazwyczaj nie wywołują objawów ogólnych. Jednak rozległe poparzenia drugiego stopnia mogą wywołać objawy wstrząsu. Oparzenia trzeciego stopnia rzadko kiedy nie łączą się z objawami ogólnymi. W przypadku zajęcia powyżej 15% powierzchni ciała - bez względu na to, czy mówimy o oparzeniach drugiego czy trzeciego stopnia - stan taki jest bezwzględnym wskazaniem do pobytu w szpitalu. Natomiast stwierdzenie poparzenia ponad 1/3 powierzchni ciała jest równoznaczne z bezpośrednim zagrożeniem życia. Objawy ogólne, jakie mogą towarzyszyć zmianom skórnym w tym przypadku to spadek ciśnienia krwi i temperatury ciała, zamroczenie lub pobudzenie oraz drgawki. Jeśli wziąć pod uwagę fakt, iż skóra stanowi naturalną barierę ochronną przed szkodliwymi czynnikami środowiska, nietrudno zrozumieć dlaczego oparzenia dużej powierzchni ciała są tak groźne dla organizmu. Zwykle pacjentom zagraża znaczne odwodnienie i wychłodzenie organizmu, ale też zakażenia bezbronnej w tej sytuacji tkanki podskórnej, które mogą rozwinąć się w kierunku posocznicy. Jednocześnie rozległe poparzenia drugiego i trzeciego stopnia są często sytuacją okaleczającą na całe życie, gdyż skóra nie goi się bez pozostawienia śladów a rozległe blizny powodują ograniczenie ruchomości stawów i nieznośny niekiedy ból.

Leczenie oparzeń

Leczenie oparzeń pierwszego oraz w większości drugiego stopnia ogranicza się w zasadzie do stosowania maści lub aerozoli lub kremów z solami srebra. Oparzeń tych nie należy bandażować, gdyż na wolnym powietrzu, z dużym dostępem tlenu, skora szybciej i ładniej się goi. Doraźnie najlepiej schłodzić skórę pod bieżącym strumieniem zimnej wody - nie w lodzie, by z kolei nie doprowadzić do odmrożeń. Natomiast w przypadku rozległych oparzeń drugiego stopnia oraz tych najcięższych - trzeciego stopnia, konieczna jest hospitalizacja, podczas której choremu podaje się leki uśmierzające ból, kroplówki z elektrolitami oraz antybiotyki, mające zapobiegać wtórnym zakażeniom ran.

Przewlekłe uszkodzenie cieplne skóry

O przewlekłym uszkodzeniu cieplnym skóry mówimy, gdy w wyniku długotrwałego działania niezbyt nasilonego ciepła na daną okolicę. Do tego typu zmian dochodzi na przykład w wyniku częstego przykładania termofora lub zwyczaju siadania przy kaloryferze czy piecu. Zmiany skórne mają brunatny kolor i przypominają siateczkę nałożoną na skórę. Zmiany te są w istocie przebarwieniami i poza efektem kosmetycznym, nie mają wpływu na ogólne zdrowie. Zmiany leczy się środkami wybielającymi skórę i rozjaśniającymi przebarwienia.

Małgorzata Kowalska
  • Stefania Jabłońska Sławomir Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.

dermatologia24.pl » Uszkodzenia skóry » Oparzenia skóry