Opryszczka

Opryszczka należy do najczęstszych chorób wirusowych. Szacuje się, że ponad połowa populacji choruje na opryszczkę lub jest nosicielem patogenu. Z racji swej popularności opryszczka zyskała sobie wiele nazw potocznych.

Opryszczka zwykła jest to schorzenie umiejscowione na granicy skóry i błony śluzowej, z charakterystycznymi wykwitami drobnopęcherzykowymi oraz wyróżniające się dużą skłonnością do nawrotów. Czynnikiem wywołującym chorobę jest wirus HSV (Hermes simplex virus). Istnieje wiele odmian tego wirusa, natomiast największe znaczenie ma typ 1 (HSV1) - powodujący zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej, wargach, twarzy, tułowiu i kończynach, znacznie rzadziej natomiast na narządach płciowych. Równie istotny jest typ 2 wirusa (HSV2), który jest odpowiedzialny za powstawanie zmian w obrębie narządów płciowych i pośladków. Ten typ wirusa ma jeszcze jedną właściwość - mianowicie zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów narządów płciowych.

Zakażenie wirusem opryszczki może mieć charakter pierwotny lub wtórny. O zakażeniu pierwotnym mówimy w sytuacji, gdy do zakażenia dochodzi podczas porodu. Ponieważ bardzo często zdarza się, że osoba zakażona wirusem nie ma żadnych objawów, taki mechanizm przeniesienia patogenu nie należy do rzadkości. Noworodek zakażony w sposób pierwotny może jedynie prezentować niewielkie objawy, jak gorączka czy ospałość, jednak niekiedy dochodzi do rozwinięcia ostrych objawów zakażenia - pojawiają się rozległe zmiany skórne, zajmujące skórę oraz błony śluzowe, może dojść do zapalenia opryszczkowego opon mózgowych i mózgu a nawet do uogólnionego zakażenia - posocznicy.

Wykwitem pierwotnym jest drobny pęcherzyk, wielkości kilku milimetrów z surowiczą treścią w środku. Ponieważ skóra pod pęcherzykiem jest zaróżowiona i bolesna, niekiedy używa się określenia - krople rosy na płatkach róży. Zmiany mają tendencję do grupowania się w większe skupiska. Treść surowicza zmienia się stopniowo w treść ropną, by następnie pęcherzyk uległ pęknięciu i pokrył się strupami. Cały proces trwa zazwyczaj około dwóch tygodni. W miejscu zmiany może pojawić się niewielkie pieczenia lub ból, który często występuje również na kilka dni przed pojawieniem się zmian na skórze. Zmiany najczęściej pojawiają się na twarzy lub wargach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Na błonie śluzowej zmiany mają charakter bolesnych nadżerek po pierwotnych pęcherzykach. W nielicznych przypadkach może dojść do zajęcia rogówki i ta postać opryszczki jest bardzo niebezpieczna, gdyż może doprowadzić do upośledzenia widzenia. W okolicach narządów płciowych opryszczka wywołana przez HSV2 najczęściej pojawia się na napletku i żołędzi u mężczyzn oraz na wargach sromowych u kobiet. Niekiedy zajęte są również pośladki. U osób z personelu medycznego oraz kosmetyczek zmiany mogą pojawić się na palcach rąk, co jest spowodowane brakiem higieny podczas kontaktu z chorą osobą.

Zmiany ustępują po około czternastu dniach jednak skłonność do nawrotów jest bardzo duża. Wśród czynników ryzyka nawrotów opryszczki wymienia się duży stres i silne emocje, ale też silne nasłonecznienie lub wychłodzenie. Opryszczka często pojawia się też podczas menstruacji u kobiet oraz w trakcie trwającej innej infekcji. Również zaniedbania kosmetyczne w okolicy ust - sucha, spierzchnięta skóra jest bardziej skłonna do tworzenia wykwitów. Zaobserwowano również związek między wizytami u stomatologa a pojawianiem się pęcherzyków.

Wykrywanie opryszczki opiera się na, poza oczywiście charakterystycznymi objawami klinicznymi, testach molekularnych wykrywających DNA wirusa. Ma to znaczenie w przypadku, gdy zmiany skórne nie są tak charakterystyczne jak zazwyczaj oraz gdy zmiany skórne nie poddają się leczeniu. Opryszczkę zazwyczaj różnicuje się z półpaścem, liszajcem pęcherzowym oraz z pęcherzycą błon śluzowych.

Leczenie opryszczki zazwyczaj ogranicza się do leczenia miejscowego. Zmiany osusza się i odkaża za pomocą pasty cynkowej lub aerozolu z antybiotykiem. Lekiem miejscowym działającym przeciwwirusowo jest acyklowir oraz jego silniejsza pochodna - pencyklowir. Niekiedy - zwłaszcza przy pierwszym zachorowaniu - leki przeciwwirusowe podaje się doustnie, gdyż udowodniono, że zmniejsza to częstość nawrotów w przyszłości. Dożylne wlewy z acyklowiru podaje się osobom, które są poddawane leczeniu immunosupresyjnemu, czyli są w stanie silnie obniżonej odporności. Dodatkowo wskazane jest podawanie witamin z grupy B - B1, B6 oraz B12.

Małgorzata Kowalska
  • Stefania Jabłońska Sławomir Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.
  • Honorata Błaszczyk, Anna Zalewska Janowska: Choroby skóry.

dermatologia24.pl » Wirusowe choroby skóry » Opryszczka