Rogowacenie chemiczne arsenowe i smołowcowe

Rogowacenie chemiczne arsenowe i smołowcowe przypomina rogowacenie słoneczne. Dotykają jednak najczęściej osób, które spożywały arsen lub osób, które zawodowe mają kontakt ze smołą lub jej przetworami i odpadami produkcyjnymi. U osób, które zażywały arsen zmiany skórne lokalizują się głównie na powierzchniach rąk i stóp, podczas gdy u osób mających styczność ze smołą wykwity wykrywa się zazwyczaj w obrębie twarzy i moszny, ale też na rękach.

Nadmierne spożycie arsenu ma miejsce między innymi po zażyciu leku z zawartością arsenu - zmiany w tym przypadku mogą pojawić się nawet wiele lat po epizodzie, w wyniku picia wody skażonej arsenem - była to znana sytuacja kliniczna w Argentynie lub też na skutek kontaktu z tym pierwiastkiem w pracy zawodowej. Kontakt ze smołą pogazową i jej przetworami ma miejsce w przeważającej części podczas pracy zawodowej.

Rogowacenie arsenowe ma charakter wybitnie przewlekły - trwa zazwyczaj wiele lat. W rogowaceniu arsenowym najczęściej dochodzi do zajęcia dłoni i podeszw, jednak nie jest to jedyna lokalizacja schorzenia, gdyż wykwity skórne stwierdza się niekiedy również w obrębie na powierzchni grzbietowej stóp i na twarzy lub na tułowiu, czemu towarzyszą nieregularne, siateczkowate odbarwienia lub przebarwienia. Na podłożu tych zmian często rozwijają się rozmaite nowotwory skóry, które zazwyczaj są liczne.

Z kolei w przebiegu rogowacenia smołowcowego nowotwory spotykane są zdecydowanie rzadziej, niż w przypadku rogowacenia arsenowego. Raki są najczęściej pojedyncze i poprzedzone wyraźnym stadium brodawkującym.

W leczeniu rogowacenia chemicznego znalazły zastosowanie klasyczne metody usuwania zmian, takie jak wymrażanie ciekłym azotem lub usunięcie chirurgiczne. Jeśli mamy do czynienia z licznymi wykwitami, stosuje się maść z zawartością fluorouracylu - działa ona korzystnie we wczesnych stadiach choroby. Również witamina A daje dosyć dobre rezultaty. W rogowaceniu arsenowym działanie zarówno profilaktyczne jak i lecznicze mają retinoidy - często skojarzone z witaminą D. Ich przyjmowanie w ciągu kilkunastu miesięcy wydatnie zmniejsza ryzyko rozwoju raka i samej choroby. Miejscowo, gdy mamy do czynienia ze zmianami przednowotworowymi, zasadnym wydaje się miejscowa aplikacja imikwimodu.

Małgorzata Kowalska
  • Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.
  • Eugeniusz Baran: Nowotwory skóry. Klinika. Patologia. Leczenie.

dermatologia24.pl » Nowotwory skóry » Rogowacenie chemiczne arsenowe i smołowcowe