Rogowacenie słoneczne

Rogowacenie słoneczne (dawniej rogowacenie starcze) to jedna z przemian skóry spowodowana nadmierną ekspozycją na promieniowanie słoneczne. Często tworzą się na podłożu skóry uszkodzonej wcześniej przez promienie słoneczne i umiejscawiają się głównie na twarzy i odsłoniętych częściach ciała.

Czynnikami wywołującymi rogowacenie słoneczne są przewlekłe naświetlania promieniami słonecznymi. Najbardziej szkodliwe są promienie, które wywołują rumień na skórze. Prowadzą one do charakterystycznych zmian na naskórku w postaci szarożółtych przebarwień lub odbarwień skóry, zmniejszonej sprężystości, grubych zmarszczek i pobruzdowań. Skóra staje się zgrubiała i dochodzi do powstania teleangiektazji, czyli rozszerzenia powierzchownych naczyń krwionośnych.

Podstawową rolę w procesie nowotworowym odgrywa uszkodzenie DNA pod wpływem promieniowania UVB - dochodzi do mutacji genu odpowiedzialnego za hamowanie proliferacji komórek. Jego zablokowanie jest równoznaczne z niekontrolowanym wzrostem komórek, od czego już tylko krok do nowotworu.

W krajach europejskich do zmian typu rogowacenia słonecznego może dojść już nawet u osób w wieku 20 lat, jednak jest to zjawisko o wiele rzadsze w porównaniu do krajów o dużym nasłonecznieniu zamieszkanych przez ludzi białych - np. Australia. Wykazano również, iż w procesie karcynogenezy może mieć swój udział zakażenie wirusem HPV. Zakażenie wirusem brodawczaka ma prawdopodobnie znaczenie we wczesnych etapach tworzenia się nowotworu.

Zmiany skórne w przebiegu rogowacenia słonecznego mają typową morfologię. Są to żółtobrunatne nawarstwienia rogowe o suchej i nierównej powierzchni, które są płaskie lub nieco wypukłe - wyczuwalne pod palcami. Po usunięciu zrogowaciałego naskórka uwidacznia się lekko krwawiącą, pozbawioną naskórka skórę. Zmiany w największej liczbie występują na czole, w okolicy skroniowej, na głowie u osób łysych, na małżowinach usznych lub niekiedy na grzbietach rąk, przedramionach i podudziach. Okres trwania choroby liczy się zazwyczaj w latach.

Na podłożu rogowacenia słonecznego najczęściej dochodzi do rozwoju raka kolczysto komórkowego lub podstawno komórkowego, ale także raków typu Bowena. Na transformację nowotworową łagodnego w swej istocie procesu chorobowego wskazuje powiększanie się wykwitu, pojawienie się nacieczenia podstawy, skłonność do powstawania nadżerek lub powierzchownego rozpadu ognisk chorobowych oraz wyraźna tendencja do krwawienia nawet przy minimalnym urazie.

Leczenie rogowacenia słonecznego ustala się po badaniu histologicznym próbek skóry zmienionej chorobowo. Jeśli nie wykrywa się komórek nowotworowych, stosuje się między innymi krioterapię, tretinoinę lub fluorouracyl w połączeniu z retinoidami. Leki stosuje się miejscowo przez okres od trzech do sześciu tygodni. Jeżeli natomiast widoczne są pod mikroskopem komórki raka, konieczne jest bardziej radykalne leczenie. Wówczas zaleca się głębsze wymrażanie przy użyciu ciekłego azotu lub też usunięcie chirurgiczne zmian.

Najbardziej istotną kwestią w terapii rogowacenia słonecznego jest profilaktyka - stosowanie wysokich filtrów przeciwsłonecznych, szybkie podejmowanie leczenia powstałych już zmian oraz kontrola nad nimi - w tym regularne wizyty w gabinecie dermatologicznym.

Małgorzata Kowalska
  • Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.
  • Eugeniusz Baran: Nowotwory skóry. Klinika. Patologia. Leczenie.

dermatologia24.pl » Nowotwory skóry » Rogowacenie słoneczne