Świerzb

Świerzb to choroba wybitnie zakaźna, która jest wywołana przez rodzaj roztoczy. Czynnikiem wywołującym objawy jest świerzbowiec ludzki. Zapłodniona samiczka, która jest zazwyczaj rozmiarów 0,3-0,4 mm wnika do naskórka i żłobi w jej najbardziej powierzchownej warstwie - warstwie rogowej - charakterystyczne tunele ślepo zakończone - tzw. nory świerzbowcowi. Składa 2-3 jaja dziennie i ginie po około 3-4 tygodniach. Z jaj wylęgają się larwy, które po ok. 3 tyg. dojrzewają i stają się dorosłymi osobnikami. Okres wylęgania świerzbu zależy od tego, ile świerzbowców dostało się pod naskórkiem i wynosi od trzech dni do trzech tygodni.

Zarażenie następuje w wyniku bezpośredniego kontaktu, rzadko przez zainfekowane przedmioty. Do stosunkowo łatwej inwazji pasożyta dochodzi w nocy w łóżku, gdyż rozgrzane ciało stanowi słabszą barierę przed wniknięciem świerzbowca do warstwy rogowej naskórka. Pasożyt ma zdolność przeżycia poza organizmem ludzkim około trzy do czterech dni, co jest istotne dla zahamowania rozprzestrzeniania się choroby. Świerzb częściej występuje u osób z obniżoną odpornością i fizycznie wyniszczonych. U chorych z ciężkimi chorobami przewlekłymi oraz u psychicznie chorych niekiedy dochodzi do rozwoju bardzo nasilonej, z dużymi zmianami naskórka, postaci świerzbu zwanego świerzbem norweskim.

Tunele świerzbowcowi pojawiają się najczęściej na bocznych powierzchniach palców rąk. Mogą też wystąpić na nadgarstkach, zgięciach i fałdach skórnych, na tułowiu w okolicy pępka, wokół brodawek sutkowych u kobiet i okolic płciowych u mężczyzn oraz na pośladkach. Na prąciu niekiedy pojawiają się zmiany guzkowe. Natomiast świerzb nigdy nie zajmuje okolicy międzyłopatkowej i twarzy. U dzieci charakterystyczne jest zajęcie skóry dłoni i stóp. Świąd jest bardzo nasilony, zwłaszcza w nocy, gdy ciało jest rozgrzane. Rozpoznanie ustala się na podstawie badania mikroskopowego. Pasożyta wydobywa się za pomocą igły lub skalpela. U dzieci rozpoznanie możne być utrudnione ze względu na częste nadważenia bakteryjne zmian chorobowych.

Świerzb leczy się za pomocą maści siarkowej (maści Wilkinsona) oraz kremu z permetryną. Maść Wilkinsona można stosować również u dzieci. Leczenie trwa około dwóch tygodni. Konieczne jest, podobnie jak w przypadku wszawicy, leczenie wszystkich członków rodziny. Bieliznę używaną przez osobę chorą należy albo wyprać w wysokiej temperaturze albo odłożyć w foliowej torbie na co najmniej tydzień, by jaja i dorosłe pasożyty zginęły. Walka ze świerzbem wymaga dużej dyscypliny i silnej woli, jednak nie jest niemożliwa do wygrania.

Małgorzata Kowalska
  • Stefania Jabłońska Sławomir Majewski: Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową.

dermatologia24.pl » Choroby pasożytnicze skóry » Świerzb